ၾကယ္တံခြန္(ခ) ရြဲ႕ၾကီး
ၾကယ္တံခြန္(ခ) ရြဲ႕ၾကီးသည္ စစ္ၾကိဳေခတ္ ဟိုက္စကူးေက်ာင္းတြင္ ပညာသင္ၾကားျပီး ေအဝမ္းဦးတင္ေမာင္၊ ဦးလွဘူး၊ ဦးေမာင္ေမာင္စိုး၊ ဒဂုန္ျမတ္ေလးႏြယ္တို႕ႏွင္႔ ေက်ာင္းေနဖက္ သူငယ္ခ်င္းမ်ားျဖစ္ၾကသည္။ ေက်ာင္းမွထြက္ျပီး စတီးဘရားသားတြင္ အလုပ္ဝင္ေရာက္လုပ္ျပီး အလုပ္လုပ္ေနစဥ္ ေလျဖတ္၍ ပါးတစ္ျခမ္းရြဲ႕သြားခဲ႕သည္။ က်န္းမာေရး ခ်ိဳ႕ယြင္းမႈေၾကာင္႔ အလုပ္မွထြက္လုိက္ရျပီးေနာက္ သူငယ္ခ်င္းျဖစ္သူ ေအဝမ္းဦးတင္ေမာင္က သူရိုက္ကူးေသာ ဇာတ္ကားမ်ားတြင္ ဦးရြဲ႕ၾကီးဟူေသာ အမည္ေပးကာ ဇာတ္ကားေပါင္းမ်ားစြာတြင္ ပါဝင္သရုပ္ေဆာင္ေစခဲ႕၍ နာမည္ေက်ာ္ၾကားခဲ႕ပါသည္။ တီးဝိုင္းတြင္ ေအဝမ္းဦးခင္ေမာင္၊ ျပည္လွေဖတို႔ႏွင္႔အတူ တေယာထုိးျပီး ေတးသီခ်င္းမ်ား သြင္းခဲ႕သည္။
ဦးၾကယ္တံခြန္(ခ) ဦးရြဲ႕ၾကီး ေအဝမ္းသဘက္ဓာတ္ျပားအတြက္ ေရးစပ္ခဲ႕ေသာ သီခ်င္းမ်ားမွာ ေမတၱာလက္ေဆာင္(ေမျမင္႕)၊ ခ်စ္ဝဲလည္(ဦးတင္ေမာင္)၊ ပ်ိဳအိပ္ခ်ိန္(ခင္ႏွင္းရီ)ႏွင္႔ ေလညင္းခံ(ခင္ႏွင္းရီ) တုိ႕ျဖစ္ပါသည္။
ခ်ိန္တန္ျပီ ရုပ္ရွင္ဇာတ္ကားတြင္ ေနာက္ဆံုးပါဝင္သရုပ္ေဆာင္ခဲ႕ျပီး အသက္(၅၁)ႏွစ္အရြယ္တြင္ ကြယ္လြန္ခဲ႕သည္။
ရည္ညႊန္းခ်က္
ၾကယ္တံခြန္(ေခၚ) ရြဲ႕ၾကီး၏သား ဦးထြန္းေအး(ေခၚ)ဦးေဝလီ ေရးသားေပးပို႕သည္-
ဦးခ်င္းစိန္ (ေရႊညာေမာင္)
အလကၤာေက်ာ္စြာ ဦးခ်င္းစိန္ကို မႏၱေလးတိုင္း၊ ေညာင္ဦးၿမိဳ႕တြင္ အဖ အထက္တန္းေရွ႕ေန ဦးဘုိးၾကြင္း၊ အမိ ေဒၚေစာၿမိဳင္တို႔က ၁၉၁၀ ျပည့္ႏွစ္၊ ၾသဂုတ္လ (၈)ရက္ေန႔တြင္ ေမြးဖြားသည္။ ေညာင္ဦးၿမိဳ႕ ေအဘီအမ္သာသနာျပဳအလယ္တန္းေက်ာင္း၊ ျမင္းၿခံၿမိဳ႕ ေအဘီအမ္သာသနာျပဳအထက္တန္းေက်ာင္းႏွင့္ ရန္ကုန္ယူနီဗာစီတီေက်ာင္း (ရန္ကုန္တကၠသိုလ္) တြင္ အိုင္ေအထိ ပညာသင္ၾကားခဲ့သည္။
၁၉၃၁ ခုႏွစ္တြင္ ေညာင္ဦးၿမိဳ႕၌ ညေက်ာင္းဖြင့္၍ အဂၤလိပ္စာျပခဲ့သည္။ ၁၉၃၃-၄၂ ခုႏွစ္၌ ရန္ကုန္ၿမိဳ႕ ေအ၀မ္းဖလင္ကုမၸဏီႏွင့္ ဆက္သြယ္မိၿပီး ရုပ္ရွင္ဇာတ္ရံဇာတ္ပို႔ သရုပ္ေဆာင္အျဖစ္ ပါ၀င္ခဲ့သည္။ ထို႔ေနာက္ ၾကင္သက္ေ၀ ရုပ္ရွင္ဇာတ္ကားကို ဒါရိုက္တာေရႊညာေမာင္ အမည္ခံလ်က္ ကိုယ္တိုင္ဇာတ္ညႊန္းေရး၍ ပထမဆံုး ရိုက္ကူးခဲ့ရာ ေအာင္ျမင္ခဲ့သည္။
ဦးခ်င္းစိန္သည္ ဒဂုန္မဂၢဇင္းအဖြဲ႕၀င္ စာေရးဆရာ၊ အယ္ဒီတာတစ္ဦးလည္း ျဖစ္သည္။ ထို႔ျပင္ ရန္ကုန္ၿမိဳ႕ လူငယ္မ်ား ႀကီးပြားေရးအသင္း အက်ိဳးေဆာင္အျဖစ္ လုပ္ကိုင္ရင္း အဂၤလိပ္နယ္ခ်ဲ႕ အစိုးရကို ဆန္႔က်င္ဆႏၵျပေသာ ၁၃၀၀ျပည့္ အေထြေထြသပိတ္ႀကီးတြင္လည္း ပါ၀င္ခဲ့သူ ျဖစ္သည္။
၁၉၄၂-၄၈ ခုႏွစ္ အစိုးရဌာနတြင္ ရုပ္ရွင္အထူးအရာရွိ ျဖစ္လာသည္။ ထိုမ် ဗမာ့ေခတ္ သတင္းစာတုိက္တြင္ မန္ေနဂ်ာအျဖစ္ ေျပာင္းေရႊ႕လုပ္ကိုင္ေနစဥ္ ဗမာ့တပ္မေတာ္မွ ျပန္လည္ေခၚယူေသာေၾကာင့္ ျပည္သူ႔ဆက္ဆံေရးဌာန၊ ဌာနခြဲမွဴးဗုိလ္ႀကီးအျဖစ္ တာ၀န္ ထမ္းေဆာင္ခဲ့သည္။
ဦးခ်င္းစိန္သည္ အေထာက္ေတာ္၊ ခ်စ္ရဲေဘာ္၊ ခ်စ္မမ၊ ေကလာသႏွင့္ ျမေဟ၀န္၊ ကိုယ့္ရင္ေသြး၊ ဗိုလ္ျမဒင္၊ ေကာလိပ္ဂ်င္ဇာတ္ကားမ်ားကို ဒါရိုက္တာအျဖစ္ ရိုက္ကူးခဲ့သည္။
ဦးခ်င္းစိန္သည္ ကိုယ့္ရင္ေသြးဇာတ္ကားျဖင့္ အေကာင္းဆံုး ဒါရိုက္တာဆုကို ၁၉၅၅ ခုႏွစ္တြင္ ရရွိခဲ့သည္။
ဦးခ်င္းစိန္သည္ ေခတ္ဆန္းခ်ိန္၊ အာဇာနည္၊ ခ်စ္ရဲေဘာ္ စေသာ တိုင္းျပည္ျပဳ သီခ်င္းမ်ားႏွင့္ ေရႊပုပၸါး၊ ရႈတိုင္းယဥ္၊ ခ်စ္ခ်င္တယ္ စေသာ သီခ်င္းမ်ားကို ကိုယ္တိုင္ေရးသားသီဆိုခဲ့သည္။ ၁၉၅၂ ခုႏွစ္တြင္ ဆိုဗီယက္ႏိုင္ငံသို႔ သြားေရာက္ခဲ့သည္။ ၁၉၅၈ ခုႏွစ္တြင္ အလကၤာေက်ာ္စြာဘြဲ႕ ရရွိခဲ့သည္။
ဦးခ်င္းစိန္သည္ ၁၉၈၅ ခုႏွစ္၊ ႏို၀င္ဘာလ (၃) ရက္ေန႔တြင္ ရန္ကုန္ၿမိဳ႕၌ ကြယ္လြန္သည္။ ကြယ္လြန္ခ်ိန္တြင္ ဇနီးေဒၚျမသိန္းႏွင့္ သားသမီးႏွစ္ေယာက္ က်န္ရစ္သည္။
ရည္ညႊန္းခ်က္
ျမန္မာ့စြယ္စံုက်မ္း
Encyclopedia Myanmar 1998-1999
ခ်ိဳေတးဆက္ ကုိေအာင္ကုိး
By Aye M. Kyaw in ျမန္မာဂႏၱ၀င္သီခ်င္းမ်ား (Files)ခ်ိဳေတးဆက္ ကုိေအာင္ကုိး
ခ်ိဳေတးဆက္ ကုိေအာင္ကုိးသည္ အဘ ဦးဘုိၾကီး(ပြဲစားၾကီး)၊ အမိေဒၚရွင္တုိ႔မွ ေမြးဖြားေသာေမြးခ်င္းငါးဦးအနက္ ၁၂၈၈ခုႏွစ္၊ တပုိ႔တြဲလဆန္း ၅ရက္ေန႔တြင္ ေမြးဖြားသည့္ တတိယေၿမာက္သားၿဖစ္သည္။ ေညာင္တုန္းၿမိဳ႔၊ ၁၂လမ္းတြင္ ေမြးဖြားၿပီး ၁၉၄၅-၄၆ခုႏွစ္တြင္ ရန္ကုန္သုိ႔ေရာက္ရွိၿပီး တပ္မေတာ္မွတ္တမ္းရံုးတြင္ အမႈထမ္းစဥ္ ဆာဂ်င္မင္းေဇာ္ အမည္ခံၿပီး မွတ္တမ္းရံုးတီးဝုိင္းအတြက္ အသံလႊင့္ရန္ ေတးသီခ်င္းမ်ား ေရးေပးခဲ့သည္။ သူကုိယ္တုိင္ ဆာဂ်င္မင္းေဇာ္ အမည္ၿဖင့္ သီခ်င္းဆုိသည္။ ထုိဝုိင္းတြင္ ဆာဂ်င္ကုိေသာင္း၊ ဆာဂ်င္ကုိလွၾကဴ၊ ရဲေဘာ္ထြန္းေသာင္တုိ႔ႏွင့္ အသံလႊင့္ခဲ့သည္။ “တုိင္းၿပည္အတြက္ သင့္ကုိအလုိရွိသည္”သီခ်င္းကုိ ရဲေဘာ္ထြန္းေသာင္အတြက္ ေရးေပးရာ ဓာတ္ၿပားရရွိခဲ့သည္။
တပ္မေတာ္ မွတ္တမ္းရံုးတြင္ တာဝန္ထမ္းေဆာင္ေနခ်ိန္အတြင္း ခ်ိဳေတးဆက္ဝုိင္းကုိ တည္ေထာင္ၿပီး ႏွစ္ဆယ့္ငါးႏွစ္တုိင္တုိင္ (ေငြရတု) အထူးအစီအစဥ္ၿဖင့္ ၿမန္မာ့အသံတြင္ အသံလႊင့္ခဲ့သည္။ ခ်ိဳေတးဆက္တူရိယာဝုိင္းသည္ အေပ်ာ္တမ္းဝိုင္းၿဖစ္ၿပီး ကုိေအာင္ကုိး၏ သီခ်င္းစာသားေရးမႈ၊ သံုးစြဲသည့္သံစဥ္ လွပသာယာမႈ၊ အသံ (Key) ခ်ိန္းမႈမ်ားသည္ လူတကာနားဝင္ခ်ိဳၿပီး ပရိသတ္စြဲလန္းႏွစ္သက္ၾကသည္။
ယင္းအခ်ိန္သည္ RECORDER CASSETTE မ်ား မေပၚေသးဘဲ ေရဒီယုိပင္ အိမ္တုိင္းမရွိေသးသည့္ အခ်ိန္ၿဖစ္ၿပီး လက္ဖက္ရည္ဆုိင္မ်ားတြင္ တုိးေဝွ႔နားေထာင္ၾကရသည့္အခ်ိန္ၿဖစ္သည္။
စႏၵရားလွထြတ္ မကြယ္လြန္မီ ေၿပာသြားေသာ စကားတစ္ခြန္း မွတ္မိေသးသည္။ သီခ်င္းမ်ားကုိ Key ခ်ိန္းတဲ့ေနရာမွာ အဆင္ေၿပဆုံးနဲ႔ ေခ်ာေမြ႔လွပၿခင္းတြင္ စႏၵရားဆရာထဲမွာ အလြန္ရွားသည္။ သူကုိယ္တုိင္လည္း ကုိေအာင္ကုိး၏ ပညာကုိ တေလးတစား အတုယူေၾကာင္းေၿပာဖူးသည္။
ခ်ိဳေတးဆက္ဝုိင္းတြင္ အဆုိေတာ္ မ်ားၿပားမႈေၾကာင့္ သီခ်င္းေကာင္းမ်ား အမ်ားအၿပား ေရးသားႏုိင္သည္။ ခ်ိဳေတးဆက္တြင္ သီဆုိၾကေသာ အဆုိေတာ္မ်ားမွာ ကုိၾကည္ေထြး၊ တကၠသုိလ္သိန္းလြင္၊ တကၠသုိလ္ဘုန္ႏြယ္၊ ကုိမင္းေနာင္၊ ကုိသစ္လြင္၊ ကုိလြမ္းေဝ၊ ေမာင္ေမာင္ၾကီး၊ ခင္ေမာင္လြင္၊ ေမာင္သိန္းဝင္း၊ စႏၵရားခ်စ္ေဆြ၊ ေမၾကာညြန္႔၊ လီလီၾကာညြန္႔၊ ဂေရ႔စ္ၾကာညြန္႔၊ မဥၨဴၿမင့္၊ ရီေလး၊ ႏြဲ႔ေလး၊ သိဂႌေအး၊ သဇင္ၾကဴ၊ ေအဝမ္းတင္တင္လွ၊ ႏြယ္နီက်င္၊ ႏြယ္နီၿမင့္၊ ခင္မ်ိဳးတင့္တုိ႔ ၿဖစ္ၾကသည္။
ကုိေအာင္ကုိးသည္ ရန္ကုန္သုိ႔ ေၿပာင္းလာခ်ိန္တြင္ အခန္းအမွတ္(၃)၊ တုိက္အမွတ္(၇)၊ ရန္ကင္းၿမိဳ႔နယ္တြင္ ေနထုိင္ေသာ ၿပည့္သူ႔လႊတ္ေတာ္ရံုးတြင္ တာဝန္ထမ္းေဆာင္ေသာ ေညာင္တုန္းသူ ေဒၚခင္ၿဖဴနွင့္ အိမ္ေထာင္က်ၿပီး သမီး၆ဦး ေမြးဖြားခဲ့သည္။ ခင္မမ (မမ)၊ ေအးေအးေအာင္ (တူးတူး)၊ ႏြယ္နီေအာင္ (ဂ်ဴးဂ်ဴး)၊ ႏွင္းႏွင္းေအာင္ (ထူးထူး)၊ သင္းသင္းေအာင္ (ဇူးဇူး)၊ ႏြယ္မ်ိဳးေအာင္ (ကုက်ဴူး) တုိ႔ ၿဖစ္သည္။
ကုိေအာင္ကုိးသည္ ေရဒီယုိသီခ်င္းမ်ားသာမက လြတ္လပ္ေရး၊ ၿပည္ေထာင္စု၊ ေတာင္သူလမ္းသမား၊ အလုပ္သမား၊ တပ္မေတာ္ေန႔ စစ္ေရးစစ္ခ်ီ သီခ်င္းမ်ား၊ ေၿမပေဒသာ (သစ္သီးဝလံ ပန္းမာလ္ၿပပြဲ) အစရွိေသာသီခ်င္းမ်ားကုိ ေရးစပ္ခဲ့သည္။ ရုပ္ရွင္ေတးသီခ်င္း အမ်ားဆံုး ေရးသားခဲ့သူလည္းၿဖစ္သည္။ ရႈမဝရုပ္ရွင္၊ ေတာ္ဝင္ထြန္းရုပ္ရွင္၊ ေမာ္လၿမိဳင္ရုပ္ရွင္၊ သာဓုရုပ္ရွင္၊ပုသိမ္ရုပ္ရွင္၊ မဟာေဗာဓိရုပ္ရွင္၊ ပန္းသာဖလင္ ေရြဟသၤာရုပ္ရွင္ကုမၸဏီမွ အမ်ားဆံုးသံုးေသာ ဂီတစာဆုိၿဖစ္သည္။
သူေရးသားခဲ့ေသာ သီခ်င္းမ်ားအနက္ အဆုိေတာ္ ကုိၾကည္ေထြးအတြက္ “ၿပံဳးမ်က္ရည္”၊ တကၠသုိလ္ ဘုန္းႏြယ္အတြက္ “စိမ္းလဲ့ညိဳ”၊ တကၠသုိလ္ သိန္းလြင္အတြက္ “ဘယ္မွာလဲ အခ်စ္ရယ္”၊ “ေမပုလဲ”၊ ကုိမင္းေနာင္အတြက္ “ေဖာ္မဲ့ေတးသံ”၊ “ဘဝဟူသည္”၊ ကုိသန္းလႈိင္အတြက္ “မေမ့တဲ့ႏိုင္”၊ စႏၵရားခ်စ္ေဆြအတြက္ “ခ်စ္သူ႔ဝိညာဥ္”၊ ေအဝမ္းတင္တင္လွအတြက္ “ခင္တုိ႔အရြယ္”၊ တင္မိုးခုိင္အတြက္ “ေရႊရင္တံခါး”၊ ေမာင္ေမာင္ၾကီးအတြက္ “တန္ပါ့မဖုရား”၊ ခင္ေမာင္လြင္အတြက္ “ေႏွာင္းဝသန္၏ ဇာတ္သိမ္းခန္း”၊ လြမ္းေဝအတြက္ “မူပုိင္ေမတၱာ”၊ မဥၨဴၿမင့္အတြက္ “ေစခ်င္ရဲ႔မယ့္စာေခြ”၊ ရီေလးအတြက္ “ဘာရမလဲ သာဝရာ”၊ “သိပ္ခ်စ္”၊ ဂေရ႔စ္ၾကာညြန္႔အတြက္ “သီတာေၾကာမွာ”၊ ခင္သန္းႏုအတြက္ “ေႏွာင္”၊ လီလီၾကာညြန္႔အတြက္ “တရူေမာ”၊ ႏြဲ႔ေလးအတြက္ “ေမာင္ၾကီးသစၥာ”၊ သဇင္ၾကဴအတြက္ “ေမာင္ဟာေမ့အတြက္ပါကြယ္”၊ သိဂႌေအးအတြက္ “ေဆာင္းရက္ေႏြဝင္”၊ မာမာေအးအတြက္ “တင့္တင့္တုိ႔အရြယ္” စသည့္ သီခ်င္းမ်ားကုိ ေရးေပးခဲ့သည္။
ကုိေအာင္ကုိးသည္ လြတ္လပ္ေရး ေမာ္ကြန္းဝင္ ဒုတိယအဆင့္ၿဖစ္ၿပီး ရန္ကင္းၿမိဳ႔နယ္ တရားသူၾကီးအဖြဲ႔ဝင္၊ ၿမန္မာ့အသံ ေခတ္ေပၚေတးဂီတစိစစ္ေရးအဖြ႔ဲဝင္ ၿဖစ္သည္။
၁၂ရက္၊ ၁လ၊ ၁၉၉၇ခုႏွစ္တြင္ အထက္ပါ ေနအိမ္၌ပင္ ကြယ္လြန္ခဲ့သည္။ ေရးသမ ွ် သီခ်င္းမ်ားထဲတြင္ “မေမ့တဲ့ႏုိင္” သီခ်င္းကုိ အၾကိဳက္ဆံုးၿဖစ္ၿပီး သူေသဆံုး၍ ဂူသြင္းသည့္အခါ “မေမ့တဲ့ႏုိင္”စာတမ္းထုိးေပးရန္ မွာထားခဲ့သည့္အတြက္ ေရေဝးသုႆာန္တြင္ ဂူသြင္းကမၺည္းထုိးထားေၾကာင္း သိရပါသည္။
ဂီတနက္သန္ကိုေစာညိန္း
ျမင္းၿခံၿမိဳ႕ နယ္၊ ႏြားထိုးႀကီးအပိုင္ ရြာသာရြာ ဇာတိ ျဖစ္သည္။ အဘ ဦးေမာင္ႀကီး၊ အမိ ေဒၚတင္တို႔မွ ၁၉၂၅ ခု၊ မတ္လ ၃၁ ရက္ေန႔တြင္ ေမြးဖြားသည္။
မိဘမ်ား လုပ္ငန္းအရ ရန္ကုန္သို႔ ေျပာင္းေရႊ႕လာသျဖင့္ ရန္ကုန္ၿမိဳ႕၊ ၂၁ လမ္းရွိ ဦးဘိုးေအး၏ ျမန္မာေက်ာင္းတြင္ ပညာသင္ၾကားသည္။ (၇) တန္း ေအာင္ျမင္ေသာအခါ သရက္ေတာေက်ာင္းတိုက္ ဦးပရမ၏ တိုင္းရင္းသားဘာသာေက်ာင္းတြင္ ေက်ာင္းဆက္တက္ၿပီး (၁၀) တန္း ေအာင္ျမင္သည္။ (၁၀) တန္း ေအာင္ျမင္ၿပီးေနာက္ ေဆာင္းပါး ကဗ်ာမ်ား ေရးသားသည္။ ဒုတိယ ကမၻာစစ္ ျဖစ္သည့္အခါ ရန္ကုန္မွ ခရမ္းဘက္သို႔ စစ္ေျပးတိမ္းေရွာင္ေနစဥ္ ေရလုပ္သားႀကီး ဦးေငြစိုးထံမွ တေယာ၊ မယ္ဒလင္ႏွင့္ သီခ်င္း သင္ယူသည္။
၁၉၄၈ ခုႏွစ္တြင္ ရန္ကုန္သို႔ ျပန္လည္ေရာက္ရွိလာသည့္အခါတြင္ ျမန္မာညြန္႔ ဦးခ်စ္ေမာင္၊ ေဒၚေအာင္ၾကည္၊ စႏၵရားဆရာၿမိဳင္၊ ေစာင္းဦးဘေသာင္း၊ ဂီတာဦးစိမ္းေမာင္၊ ေရႊတိုင္ေအးတို႔ထံတြင္ တပည့္ခံယူကာ ဂီတပညာမ်ား ဆည္းပူးခဲ့သည္။
၁၉၅၀ ျပည့္ႏွစ္တြင္ စႏၵရား ကိုလွသြင္ ဦးစီးေသာ ဆန္းသစ္စ အေပ်ာ္တမ္း တူရိယာအဖြဲ႕၌ သီခ်င္းမ်ား စတင္ေရးသားသည္။ ဆန္းသစ္စအဖြဲ႕မွ အသံလႊင့္ေသာ သီခ်င္းမ်ားမွာ ၀ႆန္ခါဦး (မုတ္သုန္ေလဦး)၊ ေငြ၀န္းေသာ္တာ၊ ေဆာင္းနတ္မယ္၊ ေႏြဦး စသည့္ သီခ်င္းမ်ား ျဖစ္သည္။ ထိုေနာက္ ဂီတနက္သန္ အေပ်ာ္တမ္း တူရိယာအဖြဲ႕ သီးျခား ဖြဲ႕စည္းၿပီး ကိုလွထြန္း၊ စာေရးဆရာ သန္းေဆြ၊ ေအာင္လင္း၊ မသန္းျမင့္၊ စန္းစန္းတင့္၊ လွလွထြန္း စသည့္ အဆုိေတာ္မ်ားျဖင့္ အသံလႊင့္ခဲ့သည္။
ေအ၀မ္းရုပ္ရွင္ သက္ေ၀ဇာတ္ကား၊ ၿဗိတိသွ်ဘားမား ရုပ္ရွင္၊ သည္ေဆာင္းေဟမန္ ဇာတ္ကားမ်ားတြင္ ဇာတ္၀င္ေတးသီခ်င္းမ်ား ေရးသားခဲ့သည္။
ကိုေစာညိန္း ေရးသားခဲ့ေသာ ေတးသီခ်င္းမ်ားမွာ သေျပရြက္ေရ၊ ေႏြေႏွာင္း၀သန္၊ စံပယ္၊ ေကာက္စိုက္မယ္၊ စိမ္းသစၥာ၊ ေႏြဦး၊ မိုးသက္ေလႏွင္၊ ေငြ၀န္းေသာ္တာ၊ ပြင့္ဦး၊ သစၥာေတာ္ဦး၊ ၀သန္ခါဦး (မုတ္သုန္ေလဦး)၊ ဆည္းဆာ၊ ရတုဘုရင္၊ ၀ိဇယ၊ ခ်စ္ကႏၱာရ၊ မေဗဒါ၊ ခ်စ္တိုင္းမညား၊ ခ်စ္ၿပံဳးႏွင္းဆီ၊ ၀ဏၰပဘာ၊ အရုဏ္၊ အရုဏ္ဦးမွာ၊ သည္းေၾကြလုၿပီ၊ ဆည္းဆာ၊ သိဂၤ ီ၊ ျမနဒီ၊ စာဆိုရွင္၊ ေမတၱာေႏွာင္ႀကိဳး၊ မယ့္ၾကမၼာ၊ ေဆာင္းညဥ့္၊ မွာလိုက္စမ္းပါရေစ၊ ရႊင္ျမဴးညိဳညိဳ၊ လိႈင္းေရယာဥ္ဦး၊ လြမ္းဓေလ့၊ သည္ေဆာင္းေဟမန္၊ ျမန္မာ့ေတးသံ၊ မိုး၊ ႏႈတ္ခြန္းဆက္လႊာ စသည္တို႔ ျဖစ္သည္။ စာရင္းေကာက္ယူရသမွ် အပုဒ္ (၄၀)ခန္႔ ရွိသည္။
သီခ်င္းအမ်ားအျပား ကိုယ္တိုင္ သီဆို အသံလႊင့္ခဲ့ၿပီး၊ ဂီတနက္သန္ ကိုအုန္းလြင္၏ ဂီတာတစ္လက္တည္းျဖင့္ တြဲဖက္သီဆိုခဲ့သည္။
၁၉၅၂ ခုႏွစ္၊ ေအာက္တိုဘာလ ၃၁ ရက္ေန႔တြင္ ၂၈ ႏွစ္အရြယ္၌ ကြယ္လြန္သည္။
ေတးသီခ်င္းမ်ားသာမက ကဗ်ာ၊ ၀တၳဳေဆာင္းပါးမ်ား ေရးသားခဲ့ၿပီး ကိုေစာညိန္း ေရးသားေသာ မရဏေစာင္းသံ၀တၳဳသည္ ထိုေခတ္က နာမည္ရခဲ့သည္။
ဂီတစာဆို၊ ျပဇာတ္ႏွင့္ရုပ္ရွင္ဒါရိုက္တာ၊ စာေရးဆရာ ဗိုလ္ကေလးတင့္ေအာင္
အဖဦးဘသင္၊ အမိေဒၚဖြားသိမ္းတို႔မွ ၁၉၂၂ ခုႏွစ္တြင္ ဖ်ာပံုခရိုင္၊ ဘုိကေလးၿမိဳ႕၌ ေမြးဖြားသည္။ သားသမီးေျခာက္ေယာက္အနက္ ဒုတိယသားျဖစ္ၿပီး၊ ဂီတလုလင္ေမာင္ကိုကိုမွာ စတုတၳသား ျဖစ္သည္။ ဘုိကေလးၿမိဳ႕ ၊ က်ံဳမေငးၿမိဳ႕ ႏွင့္ ကိ်ဳက္လတ္ၿမိဳ႕ အမ်ိဳးသားအထက္တန္းေက်ာင္းတို႔တြင္ ပညာသင္ၾကားခဲ့သည္။ ၁၉၃၈ ခုႏွစ္ (၁၃၀၀ ျပည့္ အေရးေတာ္ပံု) ေက်ာင္းသားသပိတ္ေမွာက္ရာမွ ေက်ာင္းျပန္မတက္ေတာ့ဘဲ တခါတည္းထြက္ခဲ့၍ အဂၤလိပ္-ျမန္မာ အ႒မတန္းအထိသာ ပညာသင္ၾကားခဲ့ရဖူးသည္။ ရဲတပ္၊ ဗမာ့လက္ရံုးတပ္၊ သံမဏိတပ္တြင္ ပါ၀င္ေဆာင္ရြက္ခဲ့၍ ၁၉၄၀-၄၁ ခုႏွစ္တြင္ နယ္ခ်ဲ႕အား ေတာ္လွန္ရန္ ဖြဲ႔စည္းရာ၌ ပါ၀င္ခဲ့၏။ ၁၉၄၂ ခုႏွစ္တြင္ ဘီအိုင္ေအတပ္ ဖြဲ႔စည္းရာ ဗိုလ္ေအာင္ျမတ္၊ ဗိုလ္စံရွား၊ ဗိုလ္သန္းတို႔ႏွင့္အတူ ပါ၀င္ထမ္းရြက္ခဲ့ၿပီး ဘီအိုင္ေအတပ္ ဖ်က္သိမ္းၿပီးသည့္ေနာက္ ႏိုင္ငံေရး လံုး၀မလုပ္ေတာ့ဘဲ အႏုပညာနယ္အတြင္းသို႔ ၀င္ခဲ့သည္။ ႏုိင္ငံေရးအသင္းအဖြဲ႔ဟူ၍ တို႔ဗမာအစည္းအရံုးတြင္သာ ပါ၀င္ခဲ့ဖူးသည္။ ၁၉၄၀ ျပည့္ႏွစ္တြင္ သီခ်င္းစ၍ ေရးသည္။ ၁၉၄၇ ခုႏွစ္တြင္ စတင္၍ အသံလႊင့္ခဲ့၏။ ၁၉၄၉ ခုႏွစ္တြင္ ရန္ကုန္သုိ႔ ေျပာင္းေရႊ႕လာၿပီး ေမာင္ကိုကိုတူရိယာအဖြဲ႕တြင္ ဂီတာတီးသူအျဖစ္ ပါ၀င္ရ၏။ ျပဇာတ္၀ိဇၨာ ဒဂုန္ဆရာတင္၏ တပည့္ျဖစ္ခဲ့ရာ ျပဇာတ္ သီခ်င္းေရး၊ ဇာတ္ညႊန္းေရး၊ တြဲဘက္ဒါရိုက္တာအျဖစ္ တဆင့္ၿပီးတဆင့္တက္၍ ၁၉၅၀ ျပည့္ႏွစ္တြင္ “အၿပံဳးလက္ေဆာင္” ျပဇာတ္ျဖင့္ ဒါရိုက္တာ ျဖစ္ခဲ့သည္။ ျပဇာတ္ႀကီး (သံုးနာရီခန္႔ ျပရသည္) ေပါင္း ၄၀ ေက်ာ္၊ ျပဇာတ္တို၊ တခန္းရပ္ ျပဇာတ္၊ ေတးသရုပ္ေဖာ္ ျပဇာတ္ေပါင္း ၁၀၀ ခန္႔ စီစဥ္ ညႊန္ၾကားခဲ့သည္။ ၁၉၄၈ ခုႏွစ္တြင္ ျမတ္မြန္ရတနာျပဇာတ္ကို စီစဥ္တင္ဆက္ခဲ့၍ ျမတ္မြန္ရတနာ ျပဇာတ္စာအုပ္ကို စာေပဗိမာန္မွ ျဖန္႔ခ်ိထုတ္ေ၀ခဲ့သည္။
၁၉၆၁ ခုႏွစ္တြင္ ရုပ္ရွင္ဇာတ္ညႊန္းအျဖစ္ ေရးထားသည္ကို ၀တၳဳအသြင္ ျပန္လည္ေရးသားထုတ္ေ၀ေသာ “မမမိုး” စာအုပ္ထြက္ရွိခဲ့သည္။ သတင္းစာ၊ ဂ်ာနယ္၊ မဂၢဇင္းမ်ားတြင္ စာေပ၀ါသနာအေလ်ာက္ ေဆာင္းပါးမ်ား ေရးခဲ့ၿပီး “ပန္း၀ကၤပါ” အမည္ျဖင့္ ေဆာင္းပါးရွည္ကို ၁၉၈၀ မွ ၁၉၈၂ ခုႏွစ္အထိ ဂီတပေဒသာမဂၢဇင္းတြင္ ေရးသားခဲ့ပါသည္။ ထိုပန္း၀ကၤပါစာအုပ္မွာ ၁၉၉၆ ခုႏွစ္အတြက္ အမ်ိဳးသားစာေပဆု ရရွိခဲ့ပါသည္။ လူမႈထူးခၽြန္ (ပထမအဆင့္) တံဆိပ္၊ ၀ိဇၨာထူးခၽြန္ (ပထမအဆင့္) တံဆိပ္တို႔ အပ္ႏွင္းျခင္းခံရသည္။ ရုပ္ရွင္အစည္းအရံုး၏ နာယက၊ ဂီတအစည္းအရံုး၏ နာယက၊ ဘုိကေလးၿမိဳ႕နယ္အသင္း၊ က်ိဳက္လတ္ၿမိဳ႕နယ္အသင္းႏွင့္ က်ံဳမေငးၿမိဳ႕နယ္အသင္းတို႔တြင္လည္း နာယကအျဖစ္ လူမႈေရးကိစၥမ်ားကို ေဆာင္ရြက္ေနပါသည္။
ဗိုလ္ကေလးတင့္ေအာင္ ေရးသားခဲ့သည့္ ေက်ာ္ၾကားခဲ့ေသာ ေတးသီခ်င္းအခ်ိဳ႕ကို ယေန႔တိုင္ အဆိုရွင္အမ်ိဳးမ်ိဳးတို႔က သီဆိုေနၾကဆဲ ျဖစ္သည္။ ၁၉၅၃ ခုႏွစ္တြင္ ၾကည္ၾကည္ေဌးသီဆို၍ ဓာတ္ျပားရခဲ့ေသာ သက္ဆိုင္သူသို႔ သီခ်င္းကို တိမ္ဦးေလေျပေမာင့္ကိုေစ ရုပ္ရွင္ဇာတ္ကားတြင္ ခင္ယုေမက ျပန္လည္သီဆိုခဲ့သည္။ ၁၉၅၁ ခုႏွစ္တြင္ ျပဇာတ္သီခ်င္းျဖစ္ေသာ ႏွစ္သစ္ခ်စ္ဦး၊ ၁၉၅၈ ခုႏွစ္တြင္ ေမျမတ္ႏြယ္ ဇာတ္ကား၌ ထားသီဆုိခဲ့ေသာ သံေယာဇဥ္၊ မြန္တို႔ဌာေန၊ မႈန္ေရႊရည္ဇာတ္ကား၌ ၀င္းဦးသီဆိုခဲ့ေသာ မ်က္၀န္းလဲ့ျပာျပာ၊ ၁၉၆၈ ခုႏွစ္တြင္ မင္းေနာင္သီဆိုသည့္ ဇရာ၊ ဂ်င္မေလးဂ်မ္း၊ ၁၉၇၀ ျပည့္ႏွစ္တြင္ စႏၵရားခ်စ္ေဆြ သီဆိုခဲ့သည့္ ေမႊးလြန္းသည့္ပန္း စသည့္ သီခ်င္းမ်ားမွာ ယေန႔တိုင္ ေခတ္စားဆဲ ျဖစ္သည္။
ဗိုလ္ကေလးတင့္ေအာင္သည္ သီခ်င္းမ်ား ေရးသားခဲ့ရံုမက ရုပ္ရွင္ဘက္တြင္လည္း ၁၉၆၂ ခုႏွစ္က ေဆာင္းတည၀ယ္ ဇာတ္ကားႏွင့္ “ငယ္ကၽြမ္းေဆြ” ျပဇာတ္ကို ၁၉၅၀ ျပည့္ႏွစ္တြင္လည္းေကာင္း၊ ယင္းရုပ္ရွင္ဇာတ္ကားကို ၁၉၇၅ ခုႏွစ္တြင္လည္း ဒါရိုက္တာအျဖစ္လည္းေကာင္း ရိုက္ကူးခဲ့ေသးသည္။
ယခု အသက္ (၈၄) ႏွစ္အရြယ္အထိ ဂီတ၊ ျပဇာတ္၊ စာေပတာ၀န္မ်ားကို ထမ္းေဆာင္ဆဲ ျဖစ္သည္။ ဇနီးျဖစ္သူ ေဒၚခင္ရီ၊ သားသမီးေလးဦး၊ ေျမး ငါးေယာက္တို႔ျဖင့္ က်န္းမာရႊင္လန္းစြာ ရန္ကုန္ၿမိဳ႕၊ လမ္းမေတာ္ၿမိဳ႕နယ္၊ လွည္းတန္းလမ္း၊ အမွတ္ ၉၁ အေပၚဆံုးထပ္တြင္ ေနထိုင္လ်က္ရွိပါသည္။
ဂီတလုလင္ေမာင္ကိုကို(အကယ္ဒမီ)
ဘိုကေလးၿမိဳ႕ေန အဖဦးဘသင္ အမိေဒၚဖြားသိန္းတို႔မွ ၁၉၂၈ ခုႏွစ္တြင္ ေမြးဖြားခဲ့သည္။ ေမြးခ်င္းေျခာက္ေယာက္ရွိသည္။ ေမာင္ကိုကိုမွာ စတုတၳသားျဖစ္သည္။ ဒုတိယသားမွာ ဗိုလ္ကေလးတင့္ေအာင္ ျဖစ္သည္။
၁၉၃၉ ခုႏွစ္တြင္ ေမာင္ကိုကိုသည္ ဂီတပညာရပ္မ်ားကို ျမန္မာညြန္႔ ဦးခ်စ္ေမာင္ႏွင့္ ၀ဏၰေက်ာ္ထင္ ေဒၚေအာင္ၾကည္တို႔ထံတြင္ သင္ယူခဲ့သည္။ ၁၉၄၀ ခုႏွစ္မွစ၍ အသံလႊင့္ျခင္းႏွင့္ ကိုလံဘီယာဓာတ္ျပားမ်ားတြင္ အသံသြင္းခဲ့သည္။
၁၉၄၃ ခုႏွစ္တြင္ အသံတိတ္ရုပ္ရွင္မ်ားတြင္ တီး၀ိုင္းေခါင္းေဆာင္အျဖစ္ ေဆာင္ရြက္ခဲ့ၿပီး ၁၉၄၇ ခုႏွစ္ အသံထြက္ ရုပ္ရွင္မ်ားတြင္လည္း တီး၀ုိင္းေခါင္းေဆာင္အျဖစ္ လုပ္ကိုင္ခဲ့သည္။
၁၉၅၀ ျပည့္ႏွစ္၊ ျပဇာတ္ေခတ္တြင္ “၀င္း၀င္းျပဇာတ္အဖြဲ႕”၏ ေတးဂီတတာ၀န္ခံ ျပဇာတ္ဒါရိုက္တာအျဖစ္ လုပ္ကိုင္ခဲ့သည္။ ဂီတလုုလင္ ေမာင္ကိုကိုသည္ ဂီတပညာရပ္မ်ားကို ႏွံ႕စပ္ကၽြမ္းက်င္တတ္ေျမာက္သူ တဦးျဖစ္ၿပီး ေခတ္ေဟာင္းဂီတပညာရွင္ႀကီးမ်ားကို ရင္းႏွီးသိရွိသူျဖစ္၍ ေခတ္ေဟာင္းေခတ္သစ္ေတးဂီတမ်ားကိုလည္း ေထာက္ျပရွင္းလင္းခဲ့သူ ျဖစ္ပါသည္။ ေမာင္ကိုကိုသည္ ေအာင္ျမင္ေက်ာ္ၾကားေသာ ေတးသီခ်င္းမ်ား ေရးသားသီဆိုသူတစ္ဦး ျဖစ္ၿပီး ေရဒီယို၊ ဓာတ္ျပား၊ ရုပ္ရွင္၊ စီးရီးမ်ားစြာတုိ႔ကို ဦးေဆာင္ အသံသြင္းခဲ့သူ ျဖစ္သည္။
ျမန္မာ့ဂီတကို ကမၻာ့ဂီတႏွင့္ ဆက္စပ္ေဆာင္ရြက္ေပးေနသူတဦးလည္း ျဖစ္ပါသည္။ ၁၉၆၀ ခုႏွစ္တြင္ တရုတ္ျပည္သို႔ အႏုပညာအဖြဲ႕အား ဦးေဆာင္၍ သြားေရာက္ခဲ့သည္။ လြတ္လပ္ေရးေန႔၊ ျပည္ေထာင္စုေန႔၊ အလုပ္သမားေန႔၊ ေတာင္သူလယ္သမားေန႔၊ တပ္မေတာ္ေန႔ ေျမပေဒသာကပြဲမ်ားတြင္ ေဖ်ာ္ေျဖေရးလုပ္ငန္းမ်ားတြင္ ကိုယ္တိုင္သီခ်င္းမ်ား ေရးစပ္သီကံုးေပးျခင္း၊ စင္တင္ဂီတ၊ စင္တင္ျပဇာတ္မ်ားကို ဦးေဆာင္၍ တင္ျပခဲ့သည္။
၁၉၆၆ ခုႏွစ္၊ ျမန္မာႏိုင္ငံဂီတအစည္းအရံုး ဥကၠဌအျဖစ္ ေဆာင္ရြက္ခဲ့ၿပီး ၁၉၈၉ ခုႏွစ္တြင္ ၀ဇီရာျပဇာတ္အဖြဲ႕ႀကီးအား ဦးေဆာင္ဖြဲ႕စည္းကျပခဲ့သည္။
၁၉၉၃ ခုႏွစ္တြင္ အေမရိကန္ႏိုင္ငံ တကၠသိုလ္မ်ားႏွင့္ ကေနဒါႏိုင္ငံ တကၠသိုလ္မ်ားတြင္ ဂီတဘာသာရပ္ဆိုင္ရာ၌ ျမန္မာ့ဂီတပညာရပ္မ်ားကို ေဟာေျပာပို႔ခ်ခဲ့ေလသည္။ ဗုဒၶဘာသာဆိုင္ရာ ဓမၼပူဇာေတးမ်ား ပူေဇာ္ေရးအဖြဲ႕ကို ဦးေဆာင္၍ ၁၉၆၆ ခုႏွစ္တြင္ မေလးရွား၊ စင္ကာပူ၊ ထိုင္းႏိုင္ငံမ်ားသို႔ ဦးေဆာင္၍ သြားေရာက္ခဲ့သည္။
၁၉၉၇ ခုႏွစ္တြင္ အင္ဒိုနီးရွားႏိုင္ငံ အာဆီယံေတးဂီတပြဲေတာ္သို႔ သြားေရာက္ခဲ့ေလသည္။ ၁၉၉၈ ခုႏွစ္တြင္ ဂ်ာမဏီႏိုင္ငံ ဘာလင္ၿမိဳ႕တြင္လည္းေကာင္း၊ ၿဗိတိန္ႏိုင္ငံ လန္ဒန္ၿမိဳ႕မ်ားတြင္လည္းေကာင္း ျမန္မာ့ဂီတႏွင့္ ပတ္သက္၍ ေဟာေျပာပို႔ခ်ျခင္းမ်ားကို ေဆာင္ရြက္ခဲ့သည္။ ျမန္မာ့ရုပ္ရွင္ႏွင့္ ျပဇာတ္ပညာရွင္မ်ားအား ဦးေဆာင္၍ ဂ်ပန္ႏိုင္ငံသို႔ သြားေရာက္ေလ့လာခဲ့သည္။ ဂီတလုလင္ေမာင္ကိုကိုသည္ ဂီတ၊ ရုပ္ရွင္၊ ျပဇာတ္ဆိုင္ရာ ေတးဂီတပညာရပ္မ်ားအတြက္ အလုပ္အေကၽြးျပဳေနဆဲ ပညာရွင္တဦး ျဖစ္ေလသည္။
ယခုအခါ ျပန္ၾကားေရး၀န္ႀကီးဌာန အႀကံေပး၊ ယဥ္ေက်းမႈတကၠသိုလ္ေကာင္စီ၊ ရုပ္ရွင္အစည္းအရံုးႏွင့္ ဂီတအစည္းအရံုးတို႔၏ နာယက၊ ျပန္ၾကားေရး၀န္ႀကီးဌာန ေတးဂီတ စစ္ေဆးေရးအဖြဲ႕၀င္၊ ျပဇာတ္ ကဇာတ္ အႏုပညာရပ္မ်ား စိစစ္ေရးအဖြဲ႕၀င္၊ ေက်းလက္ေတးမ်ား ရွာေဖြေဖာ္ထုတ္ေရးေခါင္းေဆာင္ စသည့္ တာ၀န္မ်ားကို ထမ္းေဆာင္လ်က္ရွိသည္။
ရုပ္ရွင္ေတးဂီတဆိုင္ရာ အေကာင္းဆံုး အကယ္ဒမီဆုကို ၁၉၉၁၊ ၁၉၉၄၊ ၂၀၀၂ ခုႏွစ္မ်ားတြင္ သံုးႀကိမ္ ရရွိခဲ့သူ ျဖစ္သည္။ ႏိုင္ငံေတာ္မွ ခ်ီးၿမႇင့္သည့္ လူမႈထူးခၽြန္တံဆိပ္ (ပထမဆင့္)ကို ၁၉၉၆ ခုႏွစ္တြင္ ရရွိခဲ့သည္။ ၂၀၀၃ ခုႏွစ္တြင္ ၀ိဇၨာပညာထူးခၽြန္ဆု (ပထမဆင့္)ကို ထပ္မံရရွိခဲ့ပါသည္။
ယခုအခါ အမွတ္-၂၃၇၊ ၀ိဇၨာလမ္း၊ မရမ္းကုန္းၿမိဳ႕နယ္၊ ရန္ကုန္ၿမိဳ႕တြင္ မိသားစုႏွင့္အတူ ေနထိုင္လ်က္ရွိပါသည္။
ဂ်ဴဗလီစိန္ (အတြဲ ၁ မွ)
ဂ်ဴဗလီစိန္ (အတြဲ ၁ မွ)
နာမည္ရင္း ဦးဝင္းေမာင္ျဖစ္သည္။ စစ္ၾကိဳေခတ္က (၁၀)တန္း ေအာင္ျမင္ခဲ႔ေသာ္လည္း အစိုးရဝန္ထမ္း မလုပ္ဘဲ အႏုပညာနယ္ပယ္တြင္ က်င္လည္ခဲ႔သည္။ ဂီတစာဆို သဟာယဆရာတင္ ထံတြင္ ေတးသီခ်င္း ေရးစပ္မႈကို နည္းနာခံယူျပီး ေတးသီခ်င္းမ်ား စပ္ဆုိခဲ႔သည္။
ေအဝမ္းဓာတ္ျပားကုမၸဏီမွ ထုတ္လုပ္သည္႔ အဆိုေတာ္ျပည္လွေဖ၏ နဂါးႏူိင္မင္း သီခ်င္း၊ မင္းမဟာဂီရိသီခ်င္းႏွင္႔ ဣႏၵာႏြယ္ သီခ်င္းမ်ား { အတြဲ(၁) စာအုပ္တြင္ပါရွိျပီး } ဂ်ဴဗလီစိန္၏ ေက်ာ္ၾကားေသာ လက္ရာမ်ားျဖစ္သည္။
ဂ်ဴဗလီစိန္သည္ စစ္ၾကိဳေခတ္မွာသာမက စစ္ျပီးေခတ္တြင္လည္း အေရွ႕ပိုင္းတူရိယာအဖြဲ႕တြင္ အဆုိေတာ္ တင္တင္ျမ၊ ခင္စန္းၾကည္၊ ရုပ္ရွင္ မင္းသမီး ေဘဘီႏြဲ႕၊ ႏုႏုေဝ၊ တင္တင္ေအာင္၊ ရုပ္ရွင္မင္းသားျမင္႔စိုး၊ တင္ေမာင္လွ၊ ကိုေက်ာ္စိန္၊ မယ္ဒလင္တုိးဝင္း၊ ကိုလွဝင္းတုိ႔အတြက္ ေရဒီယိုသီခ်င္း အပုဒ္ေရ (၇၀)ေက်ာ္ ေရးသားေပးခဲ႕သည္။
ရုပ္ရွင္ကားမ်ားတြင္လည္း အရန္သရုပ္ေဆာင္ အျဖစ္ပါဝင္ခဲ႔ဘူးသည္ဟု သိရသည္။ ၁၉၆၁ ခုႏွစ္ ဇြန္လ (၂၂)ရက္ေန႔တြင္ ကြယ္လြန္သြားသည္။ ေမြးသကၠရာဇ္ အတိအက် မသိရေသာလည္း အသက္(၅၄)ႏွစ္ အရြယ္ခန္႔တြင္ ကြယ္လြန္သျဖင္႔ ၁၉၀၇ ခုႏွစ္ခန္႔တြင္ ေမြးဖြားသည္ဟု ခန္႔မွန္းရသည္။
ဂ်ဴဗလီစိန္ ကြယ္လြန္စဥ္က ဇနီးႏွင္႔ သား(၁)ေယာက္၊ သမီး(၂)ေယာက္ က်န္ရစ္ခဲ႔သည္။
ေဒၚေစာျမေအးၾကည္
ေဒၚေစာျမေအးၾကည္
မႏၱေလးေနျပည္ေတာ္မွ ေဆြေတာ္အုပ္မင္းသားၾကီး၏ သမီးျဖစ္ေသာ ထိပ္တင္ေရႊသည္ ေဒၚေစာျမေအးၾကည္၏ ဖြားေလးပင္ျဖစ္သည္။ အဖမွာ သီေပါမင္းလက္ထက္ ျဗဲတိုက္ သံေတာ္ဆင္႔ရာထူးကို ထမ္းရြက္ရေသာ ဦးေမာင္ေမာင္တင္ျဖစ္ျပီး၊ အမိမွာ ေစာလွထိပ္ေခါင္တင္၏ ဘ႑ာစိုး ေဒၚခင္ဖြာတုိ႔ပင္ျဖစ္သည္။ ေဒၚေစာျမေအးၾကည္သည္ (၁၂၅၃)ခုႏွစ္၊ တေပါင္းလတြင္ မႏၱေလးျမိဳ႕၌ ဖြားျမင္ျပီး “ခင္စိန္ၾကည္” မည္၏။ အသက္(၁၂)ႏွစ္ အရြယ္တြင္ သီဆုိမႈပညာကို သင္ၾကားသည္။
ေရွးဦးစြာ အဆုိေက်ာ္ဦးလူၾကီး (သီေပါမင္းလက္ထက္ ဝဲဘက္အဆုိေတာ္ အျဖစ္ႏွင္႔ အမႈထမ္းခဲ႕သူ) ထံတြင္ စတင္သင္ၾကားခဲ႕ရာ ေပါက္ေပါက္ေရာက္ေရာက္ ရွိလွသည္ဟူ၏။ (၁၃)ႏွစ္အရြယ္တြင္ ရွမ္းျပည္ေျမာက္ပိုင္း သီေပါေစာ္ဘြားဆာေစာခ်ယ္က ေဆြစဥ္မ်ိဳးဆက္ကို စံုစမ္းျပီး ႏွစ္သက္သျဖင္႔ ေကာက္ယူေလသည္။ ဂီတပညာရွင္ၾကီးမ်ားကိုလည္း သီေပါေဟာ္နန္း၌ အသံုးေတာ္ခံၾကရေသာ ပညာရွင္ၾကီးမ်ားထံမွ ဆက္လက္သင္ယူ ေလ႔လာေစခဲ႕သည္။ (၁၆)ႏွစ္အရြယ္ေရာက္ေသာ္ ေစာ္ဘြားၾကီးက ေစာျမေအးၾကည္ဟူေသာ အမည္ကို ေပးအပ္ျခင္းခံခဲ႕ရသည္။ အသက္(၂၀)ႏွစ္ေက်ာ္တြင္ ရတု၊ ေဘာလယ္၊ ေတးထပ္၊ ပတ္ပ်ိဳး တုိ႔ေရးသားသီကံုးႏူိင္ျပီျဖစ္သည္ ႏွင္႔အညီ ေရးသားဆက္သြင္းခဲ႔ရာ ေစာ္ဘြားၾကီးက သေဘာက်ေလေသာေၾကာင္႔ ေစာဥကၠာဘြဲ႕ ေပးအပ္ျခင္းခံရသည္။ ၁၂၈၉ခုႏွစ္၊ တန္ခူးလျပည္႔ေက်ာ္(၈)ရက္ေန႔တြင္ ေစာ္ဘြားၾကီး၏ တုိက္ေဟာ္နန္း သိမ္းပိုက္ပြဲ၌ ေစာဥကၠာသည္ သီရိဥကၠဌ္ဝတီ ဟူေသာဘဲြ႕ကို ထပ္မံခ်ီးျမင္႔ျခင္း ခံယူရရွိျပန္၏။ ထုိေဟာ္နန္းတြင္း၌ပင္ ဆုိခဲ႕ျပီးသည္႔အတုိင္း ယိုးဒယားအကကို ရာမစင္ေတာ္ဦးစီး ဆရာေမာင္ႏွင္႔ ယိုးဒယားသီးျခားတတ္ကြ်မ္းသည္႔ ဆရာဦးအုန္းပြင္႔တုိ႔ထံမွ လည္းေကာင္း၊ အဆုိပညာကို တပယ္မင္းသား၏ ကိုယ္လုပ္ေတာ္တပယ္ခင္ဥၾကီး ဆရာဦးလူၾကီး၊ ဘီးလစ္စာေရးၾကီး ဦးေအာင္လွႏွင္႔ ဆရာခန္႔ၾကီးတို႕ထံမွ လည္းေကာင္း နည္းယူမွတ္သားခဲ႕ရ၏။
၁၉၅၂ ခုႏွစ္တြင္ အလကၤာေက်ာ္စြာဘြဲ႕ရ၏။ ၁၉၅၄ ခုႏွစ္တြင္ ကံဘဲ႕ဆရာအတတ္သင္ေက်ာင္းတြင္ တာဝန္ထမ္းေဆာင္စဥ္ အႏုပညာႏွင္႔ ဆုိင္ေသာ ဝိဇၨာဘြဲ႕ကို ထပ္မံရရွိျပန္သည္။ ေနာက္ပိုင္းတြင္ သမိုင္းေကာ္မရွင္ဌာနမွ ဂီတသုေတသနရာထူးျဖင္႔ အမႈထမ္းေနခဲ႕သည္။ ျမန္မာ႔အသံ မဟာဂီတ သီခ်င္းၾကီဘုတ္အဖြဲ႕တြင္ အဖြဲ႔ဝင္အျဖစ္ ေဆာင္ရြက္ခဲ႕သည္။ ၁၃၂၉ ခုႏွစ္၊ တပို႔တြဲလဆန္း (၁၂)ရက္တြင္ ကြယ္လြန္သည္ ။
ရည္ညႊန္းခ်က္
ျမန္မာ႔တူရိယာဂီတပညာေက်ာ္မ်ား - ၁၉၆၂ ပန္တ်ာျမင္႔ေအာင္
ေစာင္းဦးဘသန္း
By Yar Ma in ျမန္မာဂႏၱ၀င္သီခ်င္းမ်ား (Files)ေစာင္းဦးဘသန္း
ေစာင္းဦးဘသန္းအား ၁၂၇၀ ၿပည့္နွစ္၊တန္ေဆာင္မုန္းလၿပည့္ေက်ာ္(၁၃)ရက္၊သာယာ၀တီခရိုင္၊
အုတ္ဖိုၿမိဳ့နယ္ မိုးညိဳတန္းတြင္ အဘ မင္းလွၿမိဳ့နယ္ပိုင္ ရံုးစာေရးဦးငယ္၊ အမိ ေဒၚဖြားမွီတို့မွ ေမြးဖြားခဲ့သည္။
ေမြးခ်င္း(၅)ေယာက္အနက္ ဒုတိယ ေၿမာက္သားၿဖစ္သည္။ဖခင္က ဂီတ၀ါသနာ ပါသည့္ အေလ်ာက္ အုပ္ဖိုၿမိဳ့မွ
ဆိုင္းဆရာ ဦးဖိုးခ်စ္၊ဦးဖိုးၾကံတို့ထံတြင္ ပတၱလား မွ စ၍ ဆိုင္း၀ိုင္းပညာသင္ယူခဲ့ ရသည္။ လက္ေထာက္ပတ္တီးဘ၀
ငယ္ရြယ္စဥ္ကပင္ ေပါင္းတည္ၿမိဳ့မွ ဆရာရွင္း ထံမွ ေစာင္းပညာ ကို ဖခင္ၿဖစ္သူ၏ အစီအမံၿဖင့္ သင္ယူခဲ့ရသည္။ဦးဘသန္း
၏ဂီတ ဆရာမ်ားမွာ ဆရာရွင္း၊စာသင္ဦးဘအုန္း၊ ေစာင္းဦး ေအာင္လွ၊ ဆရာဦးၾကည္တို့ၿဖစ္သည္။ အဆိုပညာ ကို ၾကည့္ၿမင္တိုင္
ဆရာဦးဖိုးလွၾကီးနွင့္ ဆရာၿမစ္ၾကီးတို့ထံမွ လည္းေကာင္း၊သေကၤတေရးနည္းကို စႏၵရား ဆရာဒီဇူဇာ နွင့္ ကရင္မ ဆရာမၾကီး မစၥက္စိန္ေဌး
တို့ထံမွ လည္းေကာင္း သင္ယူခဲ့ေလသည္။ ဦးဘသန္းသည္ ဂီတ၊အၿငိမ့္နွင့္ ဇတ္သဘင္ေလာကမ်ားတြင္ က်င္လည္ခဲ့ရာမွ စစ္ၾကိဳေခတ္ပန္းခ်ီ
နွင့္ တူရိယာ ေက်ာင္း တြင္ တူရိယာ သင္တန္းနည္းၿပ ဆရာ အၿဖစ္ခန့္အပ္ၿခင္းခံရသည္။ လြတ္လပ္ေရးရၿပီးေနာက္ ကိုယ္ပိုင္တူရိယာ ေက်ာင္း၊
ကိုယ္ပိုင္စႏၵရား၊အၿငိမ့္မ်ားတည္ေထာင္ခဲ့ၿပီးဆရာအတတ္သင္သိပၸံ ဂီတကထိက၊၄င္းမွ ယဥ္ေက်းမွူဌာန အထက္တန္းအရာရွိ အၿဖစ္ လုပ္ကိုင္
ေဆာင္ရြက္ခဲ့ေပသည္။ ယဥ္ေက်းမွူ၀န္ၾကီးဌာနတြင္ တာ၀န္ေပ်းခ်က္အရ ေရႊၿပည္ဦးဘတင္၊ဆရာဘေလး၊ဦးခ်စ္ေမာင္၊ဦးဟန္ပ၊ေဒၚေစာၿမေအးၾကည္
ေဒၚေဒလီညြန့္၊ဦး၀န္(မင္းသု၀ဏ္)၊ ဦးသိန္းဟန္(ေဇာ္ဂ်ီ)၊ေဒၚတင္အုန္း၊မႏၲေလးဦးေက်ာ္၊သံလ်င္ဦးၿမဦးတို့နွင့္ အတူ မဟာဂီတသင္ရိုး သီခ်င္းၾကီးမ်ား ကို
ပန္တ်ာ မူမွန္ ၿပဳစုခဲ့သည္၊အေၿခခံၾကိဳးသီခ်င္း (၁၃)ပုဒ္ကို ထုတ္ေ၀ခဲ့သည္၊အနုပညာ ဖလွယ္ေရးအစီအစဥ္အရ ၁၉၅၂ ခုနွစ္တြင္ တရုတ္ၿပည္သူ့ “
သမၼတနိုင္ငံသို့ လည္းေကာင္း၊၁၉၅၄ ခုနွစ္တြင္ ယိုးဒယား နိုင္ငံသို့လည္းေကာင္း၊၁၉၅၅ ခုနွစ္တြင္ ဒုတိယအၾကိမ္ တရုတ္ၿပည္သူ့ သမၼတနိုင္ငံ
သို့လည္းေကာင္း ၁၉၅၆ ခုနွစ္တြင္ အိႏၵိယ၊ဆိုဗီယက္၊ယူဂိုဆလပ္၊ဂ်ာမဏီ၊ခ်က္ကိုဆလိုဗက္ကီးယားနွင့္ ပိုလန္နိုင္ငံမ်ားသို့ သြားေရာက္ခဲ့ပါ
သည္။၁၉၈၇ ခုနွစ္ ဇြန္လ (၆) ရက္ေန့၊ အသက္(၈၀) အရြယ္တြင္ ကြယ္လြန္သည္။
ရည္ညြန္းခ်က ္
ၿမန္မာတူရိယာ ဂီတပညာ ေက်ာ္မ်ား (ပန္တ်ာ ၿမင့္ေအာင္)
စာေပဗိမာန္စာအုပ္တုိက္ ၁၆-၇-၆၂
ဦးစိန္ကတံုး
ဦးစိန္ကတံုး
ဦးစိန္ကတံုးသည္ အဖ ဆိုင္းဆရာဦးေက်ာ္ဦး၊ အမိ ေဒၚသစ္တို႔၏ သားျဖစ္၏။ ၁၂၃၇ခုႏွစ္၊ ဝါေခါင္လဆန္း(၁၃)ရက္၊ စေနေန႔တြင္ ေညာင္တုန္းျမိဳ႕္၌ ဖြားျမင္၍ ငယ္မည္မွာ ေမာင္ထြန္းလွဟူ၍၄င္း၊ ေမာင္ထြန္းျမိဳင္ ဟူ၍၄င္း ေခၚၾက၏။ ငယ္ရြယ္စဥ္ကပင္ ပေလြ၊ ပတၱလား၊ ဒိုးပတ္၊ အိုးစည္၊ ဗံုရွည္က တုိ႕တြင္ အရြယ္ႏွင္႔ မမွ်ေအာင္ကျပတတ္သည္။ ဆယ္႔ႏွစ္ႏွစ္သား အရြယ္မွစ၍ ေညာင္တုန္းျမိဳ႕အရပ္ဇာတ္မ်ားတြင္ မင္းသားအျဖစ္ျဖင္႔ ကျပခဲ႕၏။
၁၂၅၂ခုႏွစ္မွစ၍ ဇာတ္ပြဲေထာင္သည္ဟု အဆုိရွိသည္။ တစ္ႏွစ္တြင္ ေမာ္လျမိဳင္ျမိဳ႕သို႕ သြားေရာက္ကျပခဲ႕ရာ ငွက္ဖ်ားမိသျဖင္႔ ေပ်ာက္ကင္းသည္႔အခါ ဆံပင္မ်ားကြ်တ္ေသာေၾကာင္႔ ေခါင္းတံုးရိတ္လိုက္ရ၏။ ဇာတ္ပြဲကျပရာတြင္ နာလန္ထစမင္းသား ေမာင္ဖုိးကြန္းသည္ ပဝါအုပ္ေပါင္းႏွင္႔ထြက္လာ၍ ခြန္းေထာက္ အဆိုခ်မွာ “က်န္းမာကာလူ႔ကိုယ္ျဖင္႔ ခ်ံဳးလ်က္ပါပဲ ပြဲေတာ္မွာ အားကုန္ရုန္းရတယ္ ကြ်န္ေတာ႕ကိုရူပါေတာ႔ ေဟာဗ်ာ႔ကတံုး” ဟုဆုိျပီးလွ်င္ ဦးေခါင္းေပၚက ပဝါကိုခြ်တ္လိုက္ရာ ပရိတ္သတ္မ်ား ပြဲက်သြားေလသည္။ “ကတံုးမင္းသားေဟ႔ ဖန္ကတံုးေဟ႔ စိန္ကတံုးေဟ႕” ဟူ၍လည္း ေမာ္လျမိဳင္ျမိဳ႕သူျမိဳ႕သားမ်ား ပါးစပ္တြင္ ေခတ္စားသြားသျဖင္႔ ကြယ္လြန္သည္႔တုိင္ေအာင္ “စိန္ကတံုး” ဟူ၍အမည္တြင္ေလသည္။ အီေနာင္ ဦးစံတုတ္ထံတြင္ ယိုးဒယားကနည္းမ်ားကိုလည္း သင္ယူသည္ဆုိရွိ၏။
၁၂၈၀ျပည္႔ႏွစ္မွစ၍ ကိုယ္ပိုင္ရြက္ထည္ရံုၾကီး တည္ေထာင္ကာ ေခတ္ဆန္ေသာ ဓာတ္မီးေမာင္းထုိး၍ ကျပသည္။ အစိုးရပိုင္းကပါ ေရႊတဆိပ္ဘြဲ႕စေသာ ဆုလာဘ္အမ်ိဳးမ်ိဳးျဖင္႔ ခ်ီးျမွင္႔ခဲ႕ၾကသည္။
ဦးစိန္ကတံုးသည္ အတီးအမႈတ္ ဂီတဘက္တြင္လည္းကြ်မ္းက်င္၏။ ေၾကးတီးရာ၌ အလြန္ေကာင္း၏။ ဆိုင္းဆရာေလာင္းမ်ားသည္ သူ႔ထံတြင္လာေရာက္နည္းယူၾကရသည္။ ထုိအခါက ရန္ကုန္ျမိဳ႕နာမည္ၾကီး တီးဝိုင္းဆရာမ်ားျဖစ္ေသာ ဆရာစိုး၊ ကိုဘလွ၊ တေယာဘရီ၊ ျပည္ေမာင္ၾကီး စသည္တုိ႔သည္ ဦးစိန္ကတံုးထံ ခ်ဥ္းကပ္၍ တီးကြက္ဆိုကြက္မ်ားကို နည္းယူၾကသည္။
ဦးစိန္ကတံုးႏွင္႔တြဲဖက္ကျပခဲ႕ေသာ မင္းသမီးမ်ားမွာ ေအာင္ဗလ၊ မစမ္းၾကည္၊ မေက်ာ္ဗလ၊ မစိန္ႏြဲ႕၊ မသိန္းညြန္႔ စသည္တုိ႔ျဖစ္ၾက၏။ ပထမဇနီးမွာ မင္းသမီးမစမ္းၾကည္ျဖစ္၍ ဦးစိန္ကတံုးသည္ ေဒၚရွင္ဆိုသူ အမ်ိဳးသမီး တစ္ဦးႏွင္႔ဒုတိယအၾကိမ္ လက္ထပ္ခဲ႕၏။ ဦးစိန္ကတံုး၏ တတိယဇနီးမွာ ေဒၚေစာတင္ျဖစ္ေလသည္။
ဦးစိန္ကတံုးသည္ ဇာတ္ပြဲလွည္႔လည္ကျပစဥ္ မံုရြာျမိဳ႕၌ ၁၂၉၂ ျပာသိုလဆုတ္(၂)ရက္ေန႔၌ အနိစၥေရာက္ေလသည္။
ရည္ညႊန္းခ်က္
ဦးစိန္ကတံုး - ဦးေသာ္ဇင္(စာေပဗိမာန္ ၁၉၅၈-၆၀)
Encyclopedia Myanmar 1998-1999
ဆရာဉာဏ္
By Maung Maung Than and Khaing Su Latt in ျမန္မာဂႏၱ၀င္သီခ်င္းမ်ား (Files)ဆရာဉာဏ္
ဆရာဉာဏ္သည္ သကၠရာဇ္ ၁၂၆၆ခုႏွစ္၊ စစ္ကိုင္းခရိုင္၊ သင္းတြဲရြာတြင္ ဖြာျမင္သည္။ အခ်ဳပ္တန္းဆရာေဖ၏ တပည္႔ျဖစ္ျပီး အသက္ ၂၅ႏွစ္အရြယ္ ၁၉၀၀ျပည္႔ႏွစ္တြင္ “ျပည္ကုန္းေဘာင္”သီခ်င္းကိုေရးစပ္ခဲ႕ျပီး ရုပ္ေသးစင္ေတာ္မင္းသမီးၾကီး အေမပုေခၚ ဆရာပုမွ သီဆုိခဲ႕သည္။ အဂၤလိပ္အစိုးရက သီခ်င္းစာသားမ်ားအတြက္ စစ္ေဆးေမးျခင္းခံခဲ႕ရသည္။ ျဗိတိသွ်အစိုးရက စာသားမ်ားကို စိစစ္ကန္႔သတ္ျပင္ဆင္ျပီးမွ သီဆိုခြင္႔ျပဳခဲ႕သည္။ ၄င္းေနာက္ “ပါေတာ္မူ” စည္ေတာ္သံ သီခ်င္းကိုေရးဖြဲ႕ခဲ႕သည္။
ရည္ညႊန္းခ်က္
ျမန္မာ႔လြတ္လပ္ေရးႏွင္႔ ေတးဂီတ(ေမျမိဳ႕မုိးၾကည္)
၁၉၇၈ (စာေပဗိမာန္)
ဆရာေတာက္
ဆရာေတာက္
ဆရာေတာက္အား အဖဦးေသာ႔၊ အမိေဒၚေဖာ႔တုိ႔မွ ၁၂၆၁ ခုႏွစ္၊ ဝါဆို လျပည္႔၊ ဗုဒၶဟူးေန႔တြင္ ျမန္ေအာင္ျမိဳ႕၊ ဆယ္ရြာတြင္ ဖြားျမင္သည္။
ဆရာေတာက္သည္ ေမြးခ်င္းသားသမီး ေျခာက္ေယာက္အနက္ ဒုတိယသားျဖစ္သည္။ နာမည္ေက်ာ္မင္းသားကိုေတာက္ လြန္စြာေခတ္စားခ်ိန္ျဖစ္၍ အဆိုပါအမည္ကို အစြဲျပဳ၍ ေမာင္ေတာက္ဟု အမည္မွည္႔ေခၚခဲ႔သည္။ သံျဖဴအတတ္၊ ပန္းထိမ္အတတ္တုိ႔ သင္ၾကားခဲ႕ရာမွ ဦးသန္း၊ ဦးၾကင္၊ ပဲခူးျမိဳ႕မွ ဆုိင္းဆရာ ဦးခ်စ္လွတို႔ထံတြင္ ေလ႔လာ ဆည္းပူးခဲ႔ရျပန္သည္။ ဆုိင္းပညာသင္ၾကားရာတြင္ ေရွးရိုးစနစ္အတုိင္း ပတၱလား တီးခတ္နည္းကိုပါ ပူးတြဲသင္ၾကားခဲ႕ရေပသည္။ ၄င္းမွ စႏၵယားဦးသိန္းေဖထံမွ စႏၵယားတီးနည္းကို သင္ယူခဲ႔ျပီး ျမန္မာအေဆြရုပ္ရွင္ ကုမၸဏီမွ ရိုက္ကူးေသာ “ေတာင္ျမိဳင္စြန္းက လြမ္းေအာင္ဖန္” ဇာတ္ကားတြင္ စႏၵယားစတင္တီးခဲ႕ရသည္။ ရုပ္ရွင္ေတးမ်ားအား စႏၵယားျဖင္႔ အသံသြင္းခဲ႔ျပီး ေတးေရးျခင္းအတတ္ကုိ လွည္းတန္းဦးလူေလးထံမွ သင္ယူခဲ႕သည္။ ဆရာေတာက္ေရးသားခဲ႔ေသာ သီခ်င္းမ်ားအနက္ “နိေျဂာဓသမင္” ၊ “စိတ္” ၊ ႏွင္႔ “ဥေပါသထ” သီခ်င္းမ်ားသည္ ထင္ရွားေသာ ဓါတ္ျပားေတးမ်ားျဖစ္သည္။
စစ္ျပီးေခတ္တြင္ ကံဘဲ႕ဆရာအတတ္သင္ေက်ာင္း၌ ဂီတနည္းျပအျဖစ္မွ အျငိမ္စားယူျပီးေနာက္ ျမန္မာ႔အသံ သီခ်င္းၾကီး စိစစ္ေရးအဖြဲ႔ဝင္အျဖစ္ႏွင္႔ ဂီတအၾကံေပးပုဂၢိဳလ္အျဖစ္ ေဆာင္ရြက္ခဲ႔သည္။ ၁၉၇၈ ခုႏွစ္၊ အသက္(၇၉) ႏွစ္အရြယ္တြင္ ကြယ္လြန္သည္။
ရည္ညႊန္းခ်က္
ျမန္မာတူရိယာဂီတပညာေက်ာ္မ်ား (ပန္တ်ာျမင္႔ေအာင္)
စာေပဗိမာန္စာအုပ္တုိက္ ၁၆-၇-၆၂
ဆရာထာ
ဆရာထာ
အဘ ဦးစံခိုင္၊ အမိ ေဒၚမတို႔မွ ျမန္မာသကၠရာဇ္ ၁၂၆၃ ခုႏွစ္၊ ေတာ္သလင္းလဆုတ္ (၃) ရက္ေန႔တြင္ ဖြားျမင္သည္။ ဆရာထာငယ္စဥ္က အင္းကန္တုိက္ေရႊေက်ာင္းတြင္ ျမန္မာစာသင္ၾကားခဲ႕ျပီးေနာက္ ဦးထြန္းရင္ထံမွ သီခ်င္းေရးျခင္းႏွင္႔ အကပညာကိုပါ သင္ၾကားခဲ႔သည္။ သူဒအစ္မျဖစ္သူ နာမည္ေက်ာ္ အျငိမ္႔မင္းသမီး မစိန္သံု (ဦးခ်စ္ဖြယ္+မစိန္သံု) အျငိမ္႔တြင္ စည္တီး၊ ဒိုးတီး လုပ္ကိုင္ရင္း ထိုအျငိမ္႔္၌ပင္ စႏၵယားတီးသူ ဆရာေမာင္ထံ စႏၵယားသင္ယူျပန္သည္။
ဆရာထာသည္ သရဲဦးေအာင္စိန္၊ ဦးစိန္အုပ္၊ ဦးေအာင္ေမာင္း၊ ဦးစိန္ကတံုးႏွင္႔ ဦးစိန္ေအာင္မင္း တုိ႔အတြက္ ဇာတ္သီခ်င္းမ်ား ေရးစပ္ေပးခဲ႕သည္။ ဦးစိန္ေအာင္မင္း၏ နာမည္ေက်ာ္ ဘဒၵကလ်ာဏီသီခ်င္းသည္ ဆရာထာ ေရးစပ္ခဲ႔ေသာ သီခ်င္းျဖစ္သည္။ အျငိမ္႔မင္းသမီးမ်ားျဖစ္ၾကေသာ ယူနီဗာစီတီ ျမသန္းၾကည္၊ ေရႊလိပ္ျပာႏွင္႔ မၾကည္ေအာင္တုိ႔အတြက္ အျငိမ္႔သီခ်င္းမ်ား ေရးစပ္ေပးခဲ႕သည္။ မႏၱေလးမွ အျငိမ္႔မင္းသမီးမ်ား ျဖစ္ၾကေသာ ဥၾသမယ္တင္၊ ဥကၠလာ ေအးၾကည္၊ ၾသဘာေသာင္း၊ ေလဘာတီျမရင္၊ လွကေလးစိန္၊ ေပ်ာ္ေတာ္ဆက္မတင္ေအာင္တုိ႔ အျငိမ္႔မ်ားတြင္ ပတၱလားဝင္တီးေပးရင္း သီခ်င္းေရးစပ္ေပးခဲ႕သည္။
ဆရာထာသည္ ေရႊမန္းဇာတ္သဘင္အဖြဲ႔တြင္ မန္ေနဂ်ာအျဖစ္ ဝင္ေရာက္ရင္း ေရႊမန္းဇာတ္အတြက္ သီခ်င္းေပါင္းမ်ားစြာ ေရးစပ္ေပးခဲ႔သည္။ ဆရာထာသည္ ေဒၚမမေလးႏွင္႔ အိမ္ေထာင္က်ခဲ႕ျပီး မင္းသမီးေရႊမန္းသူ ခင္အုန္းျမိဳင္၊ သား စႏၵယားေအးကို၊ သမီး ေကာလိပ္ခင္ဝင္းေမ ႏွင္႔ မင္းသမီးဇာနည္ဝင္းေမာ္ သားသမီးေလးေယာက္ထြန္းကားခဲ႔သည္။
၁၃၄၀ျပည္႔ႏွစ္၊ ျပာသိုလဆုတ္(၁၂)ရက္ေန႔တြင္ ကြယ္လြန္သည္။
ဆရာပု
By Aye M. Kyaw and Zaw Kant Lant in ျမန္မာဂႏၱ၀င္သီခ်င္းမ်ား (Files)ဆရာပု
ရုပ္ေသးမင္းသမီး ဆရာပု(ေခၚ) အေမပုကုိ အဖဦးထုိက္၊ အမိေဒၚေအးတင္တုိ႔မွ သကၠရာဇ္ ၁၂၂၂ခုႏွစ္တြင္ တဘက္ဆြဲရြာ၌ ေမြးဖြားခဲ့ပါသည္။ (တဘက္ဆြဲရြာမွာ ေက်ာက္ဆည္ လယ္တြင္း ကုိးခရုိင္နယ္အတြင္းၿဖစ္၍ ပန္းေလာင္ၿမစ္၏ အေရွ႔ဘက္ကမ္းတြင္ ရွိေလသည္။) ေမာင္ပု (၅)ႏွစ္သားအရြယ္တြင္ မိခင္ၿဖစ္သူ
ေဒၚေအးတင္ အနိစၥေရာက္ၿပီး (၂)ႏွစ္အၾကာ ဖခင္ၿဖစ္သူက ေနာက္အိမ္ေထာင္ၿပဳသၿဖင့္ (၇)ႏွစ္သားအရြယ္
ကတည္းက မိေထြးႏွင့္ေနခဲ့ရၿပီး ေနာက္အိမ္ေထာင္မွ ေပါက္ဖြားလာေသာ ကေလးမ်ားကုိ ထိန္းရသည္။
တစ္ေန႔ေသာအခါ မိေထြးၿဖစ္သူက မန္က်ည္းရြက္ခူးခုိင္းသၿဖင့္ ပန္းေလာင္ၿမစ္ကမ္းပါးရွိ မန္က်ည္းပင္ၾကီးေပၚတက္၍ မန္က်ည္းရြက္ခူးရင္း စိတ္ညစ္ညစ္ႏွင့္ ရရာ အလြမ္းသီခ်င္းကုိ
ဟစ္၍ ဟစ္၍ ငုိသံပါကေလးႏွင့္ ဆုိမိ၏။ သူ၏အသံကုိ ၿမစ္ကမ္းပါးရွိ ရုပ္ေသးေလွၾကီးမွ ဦးသာေၿပာႏွင့္ ဦသာဇံတုိ႔က ၾကားၾကေသာေၾကာင့္ သေဘာက်ၿပီး ၎တုိ႔၏ ရုပ္ေသးအဖြဲ႔ႏွင့္ လုိက္ပါလုိသည္လားဟု လုိလုိလားလား ေမးၿမန္းၾကရာ နဂိုက မိေထြးႏွင့္ေနရၿပီး စိတ္အားငယ္ စိတ္ညစ္ေနေသာ ေမာင္ပုမွာ လုိက္ခဲ့မည္ဟုဆုိကာ လုိက္ပါသြားေတာ့၏။ ဦးသာေၿပာ၊ ဦးသာဇံတုိ႔ မဂၤလာစင္ေတာ္ၾကီးမွာ ဘုရင့္အသံုးေတာ္ခံ စင္ေတာ္မဟာၿဖစ္၍ ဘုရင္ႏွင့္မိဘုရား ရွဳစားလုိသည့္အခါတြင္ ေတာင္စမုတ္ အေနာက္ဘက္ ပြဲၾကည့္ေဆာင္၏ေတာင္ဘက္တြင္ စင္ေဆာက္၍ ကၿပရၿမဲၿဖစ္သည္။ ဆရာပုၿဖစ္လာမည့္ ေမာင္ပုမွာ ပညာဆည္းပူးရင္း ေနာက္ပါးမွ ပါခဲ့ရေပသည္။ အသက္ (၁၄)ႏွစ္ အရြယ္သုိ႔ေရာက္ေသာအခါ ဆီးသီးေကာက္မင္းသမီးအၿဖစ္ စ၍ ေနရာေပးၾက၏။ (ဆရာပု၏အသံမွာ မိန္းကေလး၏အသံႏွင့္ တူလြန္းလွ၍ ေယာက်္ားစင္စစ္က ရုပ္ေသးမင္းသမီးဘဝ ေရာက္ရၿခင္းၿဖစ္ပါသည္။ ထုိေခတ္ထုိအခါက ရုပ္ေသးစင္ၿမင့္ေပၚသုိ႔ မိန္းမမ်ား တက္ေရာက္အသံုးေတာ္ခံရၿခင္းမရွိဟု မွတ္သားရပါသည္။) ဦးသာေၿပာႏွင့္ ဦးသာဇံတုိ႔၏ စင္ေပၚသုိ႔ေရာက္လာခ်ိန္တြင္ ေမာင္ပုကုိ
ေၿမေတာင္ေၿမွာက္ကာ အႏုပညာရပ္မ်ား သင္ၾကားေပးၾက၏။ နဂုိက အႏုပညာဗီဇပါလာေသာ
ေမာင္ပုမွာ တစ္ေန႔တၿခား ရုပ္ေသးမင္းသမီး အဆုိအငုိ အေၿပာပညာမ်ား ၿပည့္ဝလာေတာ့၏။
ေမာင္ပု၏ ဆရာ့ဆရာၾကီးမ်ားမွာ မင္းသမီးဦးပါတူ၊ ေက်ာက္ကာမွ မင္းသားဆရာမုိး၊ အာလကပၸမွ မင္းသမီးဆရာမူ၊ မင္းသားဆရာရုိက္တုိ႔ၿဖစ္ၾက၏။
အရြယ္ေရာက္၍ ပညာစံုလာၿပီၿဖစ္ေသာ ဆရာပုသည္၎၏ဆရာၾကီးမ်ား မရွိၾကေတာ့သည့္အခါ ကုိယ္တုိင္ မဟာစင္ေတာ္ၾကီး တည္ေထာင္ကၿပေလေတာ့သည္။ မင္းတုန္းမင္းလက္ထက္ေတာ္တြင္ ဆရာပုမွာ စင္ေတာ္ကေလးအၿဖစ္ ကၿပ၍ ၎ေနာက္ စုဘုရားလတ္၏ စင္ေတာ္၊ ထုိ႔ေနာက္ သီေပါဘုရင္၏ စင္ေတာ္ၾကီးအၿဖစ္ ကၿပေလသည္။ ဆရာပုကုိ “ေနမ်ိဳးသီရိ မဓုသဒၵေရႊေတာင္”ဟူေသာ ဘြဲ႔ႏွင့္ ခ်ီးေၿမွာက္ကာ ၿမင္းၿခံအနီး သမုန္းကုိင္း(၁၂)ရြာကုိ စားေစပါသည္။
ဆရာပုသည္ ေခတ္အဆက္ဆက္ကုိမီ၍ မင္းသားအမ်ိဳးမ်ိဳးႏွင့္ တြဲခဲ့ပါသည္။ ၿပည္ၿမိဳ႕သုိ႔ ရုပ္ေသးသြားကရင္း ဦးဘညြန္႔ (ေနာင္အခါ ၿမန္မာအေဆြ သူေဌးၾကီး ဦးဘညြန္႔)ႏွင့္ ေတြ႔ဆံု၍ ေခတ္ေပၚအသံသြင္းဓာတ္လံုးၿဖင့္ သီခ်င္းမ်ား၊ ဇာတ္ထုပ္မ်ား သြင္းခဲ့ရပါ၏။ မၾကာမီပင္ ဓာတ္ၿပားေခတ္ ေပၚေပါက္လာၿပီး အေမပု(ေခၚ)
ဆရာပု မင္းသားဦးဘေက်ာ့ႏွင့္ တြဲစဥ္အခါ ေခြးတံဆိပ္ဓာတ္ၿပားကုမၸဏီက ဓာတ္ၿပားသြင္းရန္ ရန္ကုန္သုိ႔ေခၚ၏။ ဆရာပုတုိ႔အဖြ႔ဲက ပြဲလက္ခံမ်ားရွိေနသၿဖင့္ ရန္ကုန္မလာႏိုင္ၾကေသာအခါ မႏၱေလးသုိ႔ လုိက္လာၾကၿပီး ဇာတ္တစ္ထုပ္ကုိ ေငြ၃၀၀၀ိ/- ေပး၍ ဓာတ္ၿပားသြင္းယူၾက၏။ ဇာတ္ထုပ္တစ္ထုပ္လွ်င္ ဓာတ္ၿပားခ်ပ္ေရ (၃၅)ၿပား၊ (၃၆)ၿပားခန္႔ ရွိသည္။ သြင္းယူသည့္ ဇာတ္ထုပ္မ်ားမွာ ဖုိးေထာင္ဝါႏုဇာတ္၊
ေအာင္ၿဖဴဇာတ္၊ မင္းထင္ ေရႊမွန္ဇာတ္ထုပ္မ်ား ၿဖစ္ပါသည္။
ဆရာပုမွာ အသက္(၅၄)ႏွစ္ သဘင္သက္ (၄၀)အရ (၁၉၁၄)ခုႏွစ္တြင္ အနိစၥေရာက္ရွိပါသည္။ ဇနီး ေဒၚေလးၾကီးႏွင့္ သားသမီးမ်ားမွာ ဦးၾကင္၊ ဦးတင္၊ ဦးရွင္၊ ေဒၚအုန္းတင္၊ ေဒၚအမ၊ ဦးသြင္၊
ဦးေအာင္ဘတုိ႔ က်န္ရစ္ခဲ့ပါသည္။ အထူးသၿဖင့္ ဆရာပု(ေခၚ) အေမပုမွာ ၿမန္မာႏုိင္ငံသုိ႔ ပထမဆံုးေရာက္ရွိလာေသာ အသံသြင္းဓာတ္လံုးကုိ သြင္းဖူးသည့္ ရုပ္ေသးပညာရွင္ၾကီးၿဖစ္ေၾကာင္း မွတ္တမ္းတင္ရမည္ ၿဖစ္ပါသည္။
ရည္ညႊန္းခ်က္
လူထုေဒၚအမာေရးသားေသာ ၿပည္သူခ်စ္ေသာအႏုပညာသည္မ်ား စာအုပ္ပါ အခ်က္အလက္မ်ား ၿဖစ္ပါသည္။
ဆရာၿမိဳင္ကေလး (စႏၵရား)
By Aye M. Kyaw in ျမန္မာဂႏၱ၀င္သီခ်င္းမ်ား (Files)ဆရာၿမိဳင္ကေလး (စႏၵရား)
ဆရာၿမိဳင္ကေလး၏ မိဘမ်ားမွာ ပဲခူးၿမိဳ႔ ေရႊပန္းထိမ္ဆရာ ဦးဖုိးဆင္၊ ေဒၚေသာ့ တုိ႔ၿဖစ္ၾကပါသည္။ ၁၉၀၃ခုႏွစ္တြင္ ပဲခူးၿမိဳ႔အနီး မင္းရြာတြင္ေမြးဖြားသည္။
ေရႊနန္းထြက္မဟာဂီတက်မ္းၿပဳစုသူ၊ ဥကၠလာပၿမိဳ႔ဘြဲ႔ ပတ္ပ်ိဳးေရးသူ စႏၵရားဆရာ ၿမိဳင္ၾကီးႏွင့္ အမည္တူသၿဖင့္ ဆရာၿမိဳင္ကေလးဟုလည္းေကာင္း၊ ပဲခူးၿမိဳ႔သားၿဖစ္ေသာေၾကာင့္ ပဲခူးဆရာၿမိဳင္ဟုလည္းေကာင္း ေခၚၾကသည္။ ၁၉၅၂ခုႏွစ္တြင္ ရန္ကုန္ၿမိဳ႔ပန္တ်ာေက်ာင္း၌ စႏၵရားႏွင့္ပတၱလား နည္းၿပအၿဖစ္ ေဆာင္ရြက္ခဲ့သည့္အတြက္ ပန္တ်ာဆရာၿမိဳင္ဟုလည္း ေခၚသည္။
ဆရာၿမိဳင္၏ ပထမဆရာအရင္းမွာ အေပ်ာ္တမ္း ပတၱလားဆရာၾကီး ပဲခူးဦးေမာင္တင္ၿဖစ္သည္။ ရန္ကုန္သုိ႔ေရာက္ေသာအခါ ေစာင္းႏွင့္ပတၱလားပညာရွင္ ဦးထြန္းေဖထံတြင္ ဆက္လက္ပညာဆည္းပူးသည္။ ထုိ႔ၿပင္ ေစာင္းဆရာၾကီး ဦးေမာင္ေမာင္လတ္၊ ဆုိင္းဆရာၾကီး ပတၱလားဆရာႏြဲ႔ႏွင့္ ေစာင္းဆရာမၾကီး အုပ္ဆက္ ေဒၚခင္ခင္ေလးတုိ႔ထံမွ မဟာဂီတသီခ်င္းမ်ား သင္ယူခဲ့ပါသည္။
၁၉၃၆ခုႏွစ္တြင္ ေခြးတံဆိပ္ဓာတ္ၿပားကုမၸဏီ၌ စႏၵရားႏွင့္ပတၱလား ဆရာအၿဖစ္ ဝင္ေရာက္လုပ္ကုိင္ခဲ့သည္။ ၁၉၃၇ ခုႏွစ္တြင္ ၿဗိတိသ ွ်ဘားမားရုပ္ရွင္ကုမၸဏီက ဓာတ္ၿပားကုမၸဏီထူေထာင္သည့္အခါ ေခြးတံဆိပ္ကုမၸဏီမွ ႏုတ္ထြက္ၿပီး ၿဗိတိသ ွ်ဘားမားသုိ႔ ကူးေၿပာင္းလာသည္။ ၁၉၃၇ခုႏွစ္ ၿဗိတိသ ွ်ဘားမား၏ ပဲြဦးထြက္ ဓာတ္ၿပားမ်ားၿဖစ္ေသာ ခင္ခင္ရီ၏ ေအာင္ေစတီ၊ ဣ႒ာရံု၊ ေမေမဝင္း၏ မာလာၿမိဳင္၊ ၿမတ္သာ၏ မုန္႔ေပါင္းစံု၊ လွတင္ၾကီး၏ အေပြးၿမင္အပင္သိတုိ႔တြင္ ဆရာၿမိဳင္၏ စႏၵရားလက္သံမ်ားကုိ စတင္ၾကားရသည္။
စႏၵရားဆရာၿမိဳင္ဟု ေက်ာ္ၾကားေသာ္လည္း ဆရာရင္းမွာ ပတၱလားဆရာၿဖစ္သည့္အေလ်ာက္ ပတၱလားလည္း အလြန္ေကာင္းသည္ဟု သိရသည္။ ခင္ေမာင္ရင္၏ ေတာသားၾကီးႏွင့္ ေမေမဝင္း၏ ဆယ့္ႏွစ္လရာသီ သီခ်င္းမ်ားတြင္ ၾကားရသည့္ ပတၱလား လက္သံမွာ ဆရာၿမိဳင္၏လက္သံၿဖစ္သည္။
၁၉၅၁ခုႏွစ္တြင္ ၿဗိတိသ ွ်ဘာမားမွ ဒါရုိက္တာဆရာခန္႔၏ ေတာပန္းေလးမုိ႔ ရုပ္ရွင္ဇာတ္ကားတြင္ ဂီတမွဴးအၿဖစ္ ေဆာင္ရြက္ခဲ့သည္။ ပန္တ်ာေက်ာင္းတြင္ နည္းၿပဆရာ လုပ္ကုိင္ေနစဥ္ အသက္၆၀ မၿပည့္မီ ကြယ္လြန္သြားခဲ့သည္။
ရည္ညႊန္းခ်က္
ဦးေမာင္ေမာင္လတ္(ေနာင္)ၿပဳစုသည္။
ဒဂုန္ဆရာတင္
By Yar Ma in ျမန္မာဂႏၱ၀င္သီခ်င္းမ်ား (Files)ဒဂုန္ဆရာတင္
သကၠရာဇ္ ၁၂၆၅ ခုနွစ္တြင္ အဘ ေရြပန္းတိမ္ ဆရာၾကီး ဦးဖိုးၾကင္ အမိ ေဒၚဖြားရွင္တို့မွ ကြမ္းၿခံ
ကုန္းၿမိဳ့ အပိုင္ ေကာ့မူးရြာ တြင္ ဖြားၿမင္သည္။ ေမြးခ်င္း ေလးေယာက္အနက္ ဒုတိယေၿမာက္သားၿဖစ္သည္။
ငယ္မည္မွာ ေမာင္ညြန့္ၿဖစ္ၿပီး ဆရာတင္ (၃) နွစ္သားအရြယ္တြင္ မိဘမ်ားရန္ကုန္ၿမိဳ့ ေရြွေတာင္တန္း သို့ေ ၿပာင္း
ေရြ့ၾကသည္။ ဘုန္းၾကီးလမ္း ေဒၚမယ္မ အလြတ္ပညာ သင္ေက်ာင္းမွ တစ္ဆင့္ စိန္ဂ်ြန္း ေက်ာင္းသို့ေၿပာင္းေရြပညာ
သင္ၾကားခဲ့သည္။ေလးတန္းအေရာက္ မိဘနွစ္ပါးကြယ္လြန္ သြားသၿဖင့္ ေက်ာင္းဆက္ မတက္နိုင္ေတာ့ဘဲ
ေကာ့မူး၇ြာသို့ၿပန္ခဲ့ရသည္။ရြာတြင္ ဘုန္းၾကီးဦးၾသသဓေက်ာင္း၌ သကၤန္း၀တ္၍ ပရိယတၱိစာ၀ါတက္ခဲ့သည္။
အသက္(၁၈) နွစ္အရြယ္တြင္လူထြက္၍ ရန္ကုန္ၿမိဳ့ အစိုးရရံုးတြင္ စာေရးၾကီးလုပ္ရာမွ ဒီးဒုတ္ဦးဘခ်ိဳ၏
အစီအမံၿဖင့္ ဘားမားရီဗ်ဴးဂ်ာနယ္ တြင္ စာၿပင္ဆရာအၿဖစ္ ၀င္ေရာက္ လုပ္ကိုင္ခဲ့သည္။၄င္း မွ ဂီတေလာက
သို့ေရာက္ရွိလာၿပီးမူလ အခ်စ္သီခ်င္းမ်ားမွ အမ်ိဳးသားေရး သီခ်င္းမ်ားကိုစာတင္ရေလာက္ေအာင္
ေရးဖြဲ့ခဲ့သည့္အၿပင္ စင္တင္ ၿပဇတ္ေလာကတြင္လည္း ၿပဇတ္၀ိ ဇၨာ ဟူေသာဘြဲ ၇ရွိေလာက္ေအာင္ ထူးခ်ြန္
ခဲ့ေသာ ပုဂိၢဳတစ္ဦးၿဖစ္ပါသည္။နိုင္ငံေတာ္က အလကၤာေက်ာ္စြာဘြဲ့ခ်ီးၿမွင့္ၿခင္းခံရသည္။၁၉၇၆ ခုနွစ္၊ဧၿပီလ(၂)
ရက္ အသက္(၇၃)နွစ္အရြယ္ တြင္ ကြယ္လြန္သည္။
Wednesday, May 22, 2013
ေတးေရးဆရာမ်ား အတၳဳပတၱိ (၁)
Friday, May 17, 2013
Subscribe to:
Posts (Atom)